Het nieuws dat Paulien Cornelisse is overleden, heeft een grote leegte achtergelaten. De schrijfster en cabaretière werd slechts vijftig jaar oud. Op woensdag 30 september overleed ze in het Antoni van Leeuwenhoek-ziekenhuis in Amsterdam, omringd door haar geliefden. Daarmee komt een einde aan het leven en werk van een vrouw die jarenlang met haar scherpe blik, eigenzinnige humor en bijzondere gevoel voor taal een groot publiek wist te bereiken.
Cornelisse was de afgelopen tijd opnieuw volop zichtbaar op televisie. Samen met Herman van der Zandt vormde ze sinds september 2025 het vertrouwde gezicht van De slimste mens. Als eenkoppige jury gaf ze de onderwerpen in het programma op haar geheel eigen manier commentaar. Haar opmerkingen waren vaak scherp, nieuwsgierig en onverwacht, precies de eigenschappen waarmee ze zich door de jaren heen had onderscheiden.
Ook in het huidige seizoen was ze nog te zien. Vrijwel iedere avond nam ze plaats in haar bekende jurystoel, vaak met een hoed of pet. In een eerdere aflevering vertelde ze dat ze door haar behandeling haar haar was verloren en daarom geen pruik wilde dragen. Ondanks de moeilijke omstandigheden bleef ze zich inzetten voor het programma en bleef haar kenmerkende manier van kijken naar de wereld duidelijk aanwezig.
Bij het grote publiek brak Cornelisse jaren geleden door met haar boek Taal is zeg maar echt mijn ding. Het boek verscheen in 2009 en groeide uit tot een bestseller waarvan ongeveer 700.000 exemplaren werden verkocht. Haar fascinatie voor taal werd een belangrijk onderdeel van haar carrière. Ze schreef boeken, columns en essays en wist alledaagse woorden en situaties op een manier te bekijken waardoor ze plotseling iets bijzonders kregen.
Ook buiten de literatuur maakte ze naam. Haar cabaretcarrière begon in 1999, toen ze samen met Irene van der Aart onder de naam Rots optrad. Later ging ze solo verder. In 2007 deed ze mee aan het Leids Cabaret Festival, waar ze de tweede plaats behaalde. Haar eerste solovoorstelling Dagbraken leverde haar de Neerlands Hoop op. Daarna volgden meerdere voorstellingen, waaronder Hallo Aarde, Maar ondertussen en Aanstalten.
Ondanks haar moeilijke periode bleef Cornelisse zo veel mogelijk werken. In 2025 schreef ze het Boekenweekessay Hèhe. Ook bleef ze columns schrijven en was ze actief op televisie. Tot ongeveer een week voor haar overlijden verscheen er nog een column van haar hand in de Volkskrant. Zelf had ze ooit gezegd dat juist haar allereerste column haar bijzonder dierbaar was. Daarin schreef ze over een bijzondere vogel die uiteindelijk helemaal geen vogel bleek te zijn, maar een wikkel van een Mars-reep. Het verhaal paste bij haar manier van kijken: de zoektocht was voor haar vaak belangrijker dan het eindpunt.
Haar liefde voor taal en haar nieuwsgierigheid bleven ook in haar laatste periode zichtbaar. In 2025 won ze de NS Publieksprijs, een erkenning die haar oeuvre en haar bijzondere plaats bij het Nederlandse publiek onderstreepte. Daarnaast werd ze uitgeroepen tot Taalstaatmeester van KRO-NCRV’s De taalstaat.
Voor Cornelisse stond bovendien opnieuw een theaterproject gepland. Ze zou dit seizoen met een nieuwe voorstelling, Waar was ik gebleven, terugkeren naar het theater. De première stond gepland voor 19 november 2026. Kort voor haar overlijden werd echter bekend dat een eerste try-out vanwege haar gezondheid niet kon doorgaan en vervolgens werd de volledige voorstelling geannuleerd.
Ook De slimste mens heeft inmiddels stilgestaan bij haar overlijden. In overleg met haar familie besloot KRO-NCRV de geplande uitzending van 30 september niet uit te zenden. De aflevering werd een dag opgeschoven, zodat er ruimte kon zijn voor het verdriet en het afscheid.
Herman van der Zandt reageerde diep bedroefd op het verlies van zijn collega. Hij beschreef Cornelisse als lief, grappig en energiek en benadrukte dat ze, zelfs tussen behandelingen door, vol plannen en verhalen zat. Ook vanuit KRO-NCRV werd met grote verslagenheid gereageerd. Haar scherpte, humor en eigenheid maakten volgens de omroep haar aanwezigheid bijzonder.
Paulien Cornelisse laat een omvangrijk en veelzijdig oeuvre achter. Ze was schrijfster, cabaretière, columnist en televisiepersoonlijkheid, maar vooral iemand die op een heel eigen manier naar taal, mensen en de wereld keek. Haar werk wist jarenlang te verrassen en te vermaken. Nu haar stem is verstomd, blijven haar boeken, columns, voorstellingen en televisieoptredens bestaan als herinnering aan een opvallende vrouw die met haar eigen stijl een blijvende indruk heeft gemaakt.
